Verplichte praktijkcursus voor hondeneigenaren?
Laat ik meteen duidelijk zijn over waar ik sta.
Deze week kwam het nieuws naar buiten dat staatssecretaris Erkens een verplichte praktijkcursus wil voor eigenaren van honden die vaker betrokken zouden zijn bij ernstige bijtincidenten.
Laat ik meteen duidelijk zijn over waar ik sta.
Ik ben vóór meer kennis.
Ik ben vóór verantwoordelijkheid.
Ik ben vóór maatregelen die kunnen helpen om bijtincidenten te voorkomen.
Maar ik ben er níét voor om opnieuw een aantal hondenrassen als hét probleem neer te zetten.
Want uiteindelijk kan iedere hond een risicohond worden wanneer een eigenaar onvoldoende begrijpt welke hond hij in huis heeft, welke eigenschappen bij die hond horen en hoe hij daar op een verantwoorde manier mee om moet gaan.
Iedere hond vraagt om kennis
Een Rottweiler, Stafford, bully-type of Mechelse herder kan door zijn formaat, kracht en fysieke mogelijkheden bij een incident ernstige schade veroorzaken. Dat moeten we niet bagatelliseren.
Maar dat betekent niet automatisch dat het ras de oorzaak van het probleem is.
Bijtgedrag ontstaat niet simpelweg omdat een hond een brede kop, een gespierd lichaam of krachtige kaken heeft.
Gedrag ontstaat uit een samenspel van veel factoren, waaronder genetische aanleg, fokkerij, gezondheid, socialisatie, leerervaringen, stress, leefomgeving, management en opvoeding.
En daarnaast speelt één factor een enorm belangrijke rol:
de kennis en het handelen van de eigenaar.
Daarom vind ik dat we verder moeten durven kijken dan alleen naar bepaalde rassen.
Als we kennis en verantwoord hondeneigenaarschap werkelijk belangrijk vinden, waarom zou een praktijkcursus dan alleen verplicht moeten zijn voor mensen die een hond van een bepaald ras aanschaffen?
Wat mij betreft zou iedere toekomstige hondeneigenaar vóór de aanschaf van een hond een goede basisopleiding moeten volgen.
We vinden het heel normaal dat voor allerlei verantwoordelijkheden in de maatschappij kennis of een opleiding nodig is.
Maar een hond aanschaffen kan zonder dat iemand enige kennis heeft van hondengedrag.
Terwijl iedere eigenaar eigenlijk basiskennis zou moeten hebben over onder andere:
- lichaamstaal en communicatie van honden;
- stress- en spanningssignalen;
- socialisatie en ontwikkeling;
- opvoeding en leerprincipes;
- grenzen stellen en duidelijkheid bieden;
- veilig omgaan met hond, gezin en omgeving;
- gezondheid en pijn;
- verantwoord management;
- het herkennen en voorkomen van risicosituaties.
En wat mij betreft hoort dat niet pas aan bod te komen wanneer er al problemen zijn ontstaan.
Kennis moet er zijn vóórdat het misgaat, niet erna.
Voor honden waarbij de mogelijke gevolgen van een incident door hun formaat, kracht of specifieke eigenschappen groter kunnen zijn, zouden vervolgens aanvullende eisen kunnen gelden.
Daar kan ik mij iets bij voorstellen.
Maar de basiskennis over hondengedrag en verantwoord eigenaarschap zou niet afhankelijk moeten zijn van de vraag of een hond wel of niet op een bepaalde lijst staat.
De Rottweiler verdient kennis, geen stigma
Als hondentrainer en gedragsadviseur werk ik veel met Rottweilers.
Voor mij is het een fantastisch ras. Maar het is óók een krachtig ras waarbij je als eigenaar moet weten wat je doet.
Een Rottweiler heeft niets aan een eigenaar die denkt dat de hond alleen maar "hard aangepakt" moet worden.
Maar hij heeft ook niets aan een eigenaar die denkt dat ieder gedragsprobleem simpelweg met een snoepje opgelost kan worden.
Goede begeleiding vraagt om veel meer. Je moet kijken naar het totaalplaatje.
Naar de lichaamstaal van de hond. Naar spanning en stress. Naar genetische aanleg. Naar de sociale ontwikkeling. Naar eerdere leerervaringen. Naar gezondheid. Naar de leefomgeving. Naar veiligheid en management. En naar de manier waarop grenzen worden aangeleerd en bewaakt.
Maar bovenal moet je blijven kijken naar de individuele hond die voor je staat.
Geen enkele hond is uitsluitend zijn ras.
Tegelijkertijd moeten we ook niet doen alsof raskenmerken niet bestaan. Juist kennis van de oorspronkelijke eigenschappen en aanleg van een ras kan eigenaren helpen om beter te begrijpen wat hun hond nodig heeft.
Daarom ben ik een groot voorstander van goede voorlichting vóór de aanschaf.
Duidelijkheid is niet hetzelfde als hardheid Ook daarin zie ik in de hondenwereld regelmatig twee uitersten.
Aan de ene kant wordt soms gedacht dat krachtige honden vooral met harde hand moeten worden opgevoed.
Aan de andere kant lijkt er soms nauwelijks ruimte te zijn om nog over grenzen en begrenzing te spreken.
Voor mij ligt verantwoord trainen niet in één van die uitersten.
Duidelijkheid is namelijk niet hetzelfde als hardheid.
Een hond op een correcte, eerlijke en begrijpelijke manier begrenzen wanneer dat nodig is, is iets totaal anders dan een hond intimideren, bang maken of onderdrukken.
Zeker bij krachtige honden is het belangrijk dat begeleiding niet alleen vanuit één methode of dogma wordt bekeken.
Je moet kunnen beoordelen wat deze hond, deze eigenaar en deze situatie nodig hebben.
Betrek praktijkmensen bij een eventuele cursus
Mocht er een verplichte praktijkcursus komen, dan heb ik daarom één belangrijke oproep:
Betrek bij de ontwikkeling daarvan ook mensen die dagelijks in de praktijk met honden én hun eigenaren werken.
Niet alleen beleidsmakers of mensen die het onderwerp vanaf een bureau bekijken.
Betrek hondentrainers en gedragsprofessionals die iedere dag zien wat er gebeurt voordat problemen escaleren.
Mensen die zien welke signalen eigenaren missen.
Die zien waar socialisatie verkeerd wordt begrepen.
Die merken wanneer spanning zich langzaam opbouwt.
Die zien waar management ontbreekt.
Die weten waar opvoeding en begeleiding kunnen vastlopen.
En vooral: mensen die eigenaren kunnen leren hoe ze problemen eerder herkennen en situaties kunnen voorkomen voordat het daadwerkelijk misgaat.
We moeten kijken naar wat er vóór een incident gebeurt
Wanneer er iets ernstigs gebeurt, moeten we verder durven kijken.
Welke signalen waren er vooraf?
Welke signalen zijn misschien gemist?
Hoe was de situatie georganiseerd?
Was er sprake van spanning, angst, frustratie, pijn of overprikkeling?
Wat speelde er bij de hond?
Wat wist de eigenaar wel of juist niet?
Wat had anders gekund?
En misschien wel de belangrijkste vraag:
Hoe hadden we kunnen voorkomen dat het zover kwam?
Want alleen registreren welk ras bij een incident betrokken was, vertelt nog niet het volledige verhaal over waarom dat incident heeft plaatsgevonden.
En juist dat volledige verhaal hebben we nodig als we werkelijk aan preventie willen werken.
Mario Boerlage
Hondentrainer & gedragsadviseur
Gespecialiseerd in de Rottweiler
